Thema: Klimaat en gezondheid
Gezondheidszorg verbetert de volksgezondheid maar veroorzaakt ook aanzienlijke milieuschade. In de context van de klimaatcrisis is het verminderen van de ecologische voetafdruk van de gezondheidszorg zowel een maatschappelijke als een wettelijke noodzaak geworden, wat tot uiting komt in beleid zoals de Nederlandse Klimaatwet en de Green Deal Duurzame Gezondheidszorg.
In tandartspraktijken worden grote hoeveelheden hoogwaardige plastic en papieren sterilisatiezakjes eenmalig gebruikt en vervolgens verbrand, ondanks hun materiële waarde en technische potentieel voor hergebruik of upcycling. Dit lineaire gebruikspatroon leidt tot onnodig afval, uitputting van hulpbronnen en uitstoot, terwijl duurzame alternatieven onderontwikkeld en onderbenut blijven in de praktijk.
CirCoLa pakt deze uitdaging aan door middel van een gecombineerde technische, gedragsmatige en organisatorische aanpak. Het project ontwikkelt en valideert een technisch haalbaar upcyclingproces voor gebruikte lamineerzakjes, waarbij deze worden omgezet in nieuwe, hoogwaardige producten.
Dit project is een samenwerking tussen Hogeschool Utrecht (HU), ACTA (UvA/VU), GreenCycl Fieldlab, Circlefied BV, TopMondzorg en KNMT (Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde).
CirCoLa ontwikkelt en valideert niet alleen een technisch haalbaar upcyclingproces, maar onderzoekt ook hoe sterilisatiematerialen momenteel worden gebruikt, ingezameld en weggegooid in tandartspraktijken. Daarbij worden systemische belemmeringen geïdentificeerd, zoals hygiëneprotocollen, inkooproutines, risicopercepties, workflowbeperkingen en interpretaties van regelgeving die het gebruik van wegwerpartikelen in stand houden.
Door middel van co-creatie met tandheelkundige professionals ontwerpt en test het project strategieën voor afvalvermindering en upcycling in zes tot acht pilotpraktijken. Het resultaat is een implementeerbare stapsgewijze routekaart die circulaire praktijken in de tandheelkunde mogelijk maakt zonder afbreuk te doen aan de veiligheid van de patiënt of de kwaliteit van de zorg.
CirCoLa draagt bij aan klimaatmitigatie door het materiaalgebruik, de afvalverbranding en de daarmee samenhangende broeikasgasemissies binnen de gezondheidszorg te verminderen. Meer fundamenteel pakt het de structurele oorzaken van niet-duurzame gezondheidszorgpraktijken aan door lineaire materiaalsystemen in een essentiële openbare dienstverlening ter discussie te stellen. Door zich te richten op praktische implementatie en institutionele verandering in plaats van alleen op individueel gedrag, ondersteunt het project een eerlijke klimaattransitie waarin milieuverantwoordelijkheid wordt geïntegreerd in de zorgverlening zonder dat de risico’s of kosten worden afgewenteld op patiënten of zorgverleners.
CirCoLa genereert nieuwe kennis over circulaire praktijken in de tandheelkundige zorg door inzichten uit de gedrags- en materiaalwetenschappen te combineren. Het project vergroot het inzicht in hoe zorgprofessionals duurzame praktijken toepassen, terwijl het technisch een upcyclingproces voor complexe medische kunststoffen valideert. Uiteindelijk draagt CirCoLa bij aan minder materiaalverspilling, een lagere milieu-impact en de transitie naar een meer circulair en duurzaam gezondheidszorgsysteem.
Dit project is een samenwerking tussen Hogeschool Utrecht (HU) – toegepast onderzoek, gedrags- en organisatieanalyse, ACTA (UvA/VU) – tandheelkundig onderzoek en klinische expertise, GreenCycl Fieldlab – validatie en ontwikkeling van circulaire materiaaltoepassingen, Circlefied BV – technische verwerking en upcyclinginnovatie, TopMondzorg – pilot tandartspraktijken en implementatieomgeving, en KNMT (Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde) – adviserende rol en ondersteuning bij verspreiding. Bij SEVEN wordt het project geleid door Catherine Volgenant (Tandheelkunde).
Innovation Booster 2025 – TKI-LSH / Health~Holland (ORANGEHealth-PPS-programma).
Zie je mogelijkheden voor jezelf of jouw organisatie om mee te werken aan dit thema? Neem dan contact op met Denise Li.